Yves Leterme probeert vandaag een sociaaleconomische marsrichting te geven aan zijn regering. Voor Open Vld kan dat niet losgekoppeld worden van communautaire inspanningen en een herschrijving van de financieringswet. Volgens Patrick Dewael kan alleen zo het geld gevonden worden voor lastenverlagingen.
©2008 De Morgen
"Voor ons is het doel duidelijk", zegt Dewael. "Alles draait om de 200.000 jobs uit het regeerakkoord. Die zullen we enkel bereiken met een betere activering en een lastenverlaging. Dat hele debat moet bovendien in een budgettair verantwoorde context gebeuren. En daarom moeten we ook op communautair vlak slagen. Dan heb ik het niet over het enge nationalisme van sommigen. Het gaat over de fundamentele manier waarop de staat is georganiseerd. En wat de relaties tussen de federale overheid en de regio's zijn."
Het is vreemd dat u aan de vooravond van een sociaaleconomische ministerraad plots de communautaire toer opgaat.
"Het een kan niet zonder het ander. Neem nu de financieringswet. De voorbije jaren zijn een pak middelen van de federale overheid naar de regio's gegaan. Wellicht kunnen we andere financiële afspraken maken, zodat de regio's meer verantwoordelijkheid krijgen. En tegelijkertijd ook meer fiscale autonomie, want nu hebben de regio's slechts een beperkt fiscaal arsenaal."
Fiscale autonomie is en blijft een taboe voor de Franstaligen.
"Ze kunnen de staatshervorming niet blijven afwijzen. De federale overheid moet voldoende ruimte krijgt om haar kerntaken te blijven vervullen. Dat is niet eens een kwestie van geld terug te halen, je kunt ook bevoegdheden naar de deelstaten overhevelen zonder corresponderende middelen."
De premier is ervan overtuigd dat de middelen te schaars zijn voor de door jullie verlangde lastenverlaging.
"Ik denk dat de economie voldoende middelen voortbrengt om de mensen een groter stuk terug te geven en te zorgen voor fiscale zuurstof. Maar dat veronderstelt dat je het afsprakenkader herbekijkt."
Dit klinkt als politieke sciencefiction in deze B-H-V-tijden.
"De premier heeft in het parlement toch een verklaring afgelegd waarin hij stelt dat er op 15 juli doorbraken moeten zijn op communautair en sociaaleconomisch vlak? Ik voeg daaraan toe dat een communautaire doorbraak noodzakelijk zal zijn om de sociaaleconomische maatregelen body te geven. Ik heb geen zin in een fiscaal debat als ik dat louter door een federale bril mag kijken. In juli 2008 moeten we weten wat het budgettaire meerjarenplan is. Voor ons moet er een verlaging van de fiscaliteit komen. Maar ik kan me inbeelden dat de coalitiepartners ook wensen hebben. Er zullen dus keuzes gemaakt moeten worden, en die discussie kun je niet verengen tot het federale niveau. Dat zal samensporen met een staatshervorming. Ze zullen beide lukken, of niet lukken."
Mogen we beslissingen verwachten op deze superministerraad?
"Er zullen geen inhoudelijke knopen doorgehakt worden. Dit is slechts de opstart van een proces, dat afgerond moet zijn voor het parlementaire reces. Maar ondertussen wil ik niet horen dat er geen geld is. Er is voldoende aangroei van het bruto binnenlands product, en die zal er ook de volgende jaren zijn om de economie de nodige zuurstof te geven. Alleen zal daarvoor dus een staatshervorming nodig zijn."
Het planbureau voorspelt nochtans een oplopend begrotingstekort en een hogere inflatie.
"Het planbureau past de financieringswet ongewijzigd toe, maar die kunnen we wijzigen. Of neem nu de groeinorm in de ziekteverzekering. Van de voorziene 4,5 procent werd de voorbije jaren nooit meer uitgegeven dan 3 procent. Een deel van het geld kan in een fonds tegen de vergrijzing gestort worden. Bovendien gaan de komende jaren heel wat federale ambtenaren met pensioen. En waar staat geschreven dat die per definitie vervangen moeten worden?"
Kun je hogere uitkeringen wel verzoenen met een lastenverlaging?
"Dat hebben we de voorbije jaren ook gedaan. Onze goede economische resultaten hebben we enkel kunnen boeken door een daling van de fiscale druk. Ondanks de fiscale verlichtingen bleven de inkomsten stijgen. Neem nu de notionele intrest. Daar is veel kritiek op, maar de opbrengst van de vennootschapsbelasting is hoger dan vóór de invoering van de notionele intrest. Ik geloof niet in een politiek die ons allen de buikriem doet aanhalen."