NL | FR

Op 13 juni 1999 kwam u aan het hoofd van de Vlaamse regering. Hoe hebt u dat ervaren?

 

Patrick Dewael: Na meer dan 40 jaar kregen we voor het eerst een regering zonder de CVP. Bijna alle ministers waren veertigers en dat gaf een ongelofelijke dynamiek. Het voelde aan als een bevrijding. Plots werden allerlei zaken mogelijk die al jaren geblokkeerd waren. Dat zag je ook op federaal vlak met de goedkeuring van het homohuwelijk, de wetgeving rond abortus en een frisse wind op het vlak van het buitenlands beleid.

 

Het liberalisme had toen ook de tijdsgeest mee.

 

Patrick Dewael: Dat klopt. Vooral de eerste twee jaren bestond er overal een groot optimisme. Er waren nog nooit zoveel liberale democratieën in de wereld, de economie draaide op volle toeren en de beurzen haalden het ene hoogtepunt na het andere. De omslag is er gekomen op 11 september 2001 met de terreuraanslagen in de Verenigde Staten en later ook in Madrid en Londen. Maar er waren nog andere factoren die zorgden voor een ommekeer: de globalisering, de opmars van China, de toenemende migratie, de multiculturele samenleving, de opwarming van de aarde en natuurlijk ook de financiële en economische crisis. Al die zaken hebben een golf van angst en onzekerheid door de samenleving gejaagd.

 

Toch won de VLD overtuigend de verkiezingen van 2003.

 

Patrick Dewael: Dat had grotendeels te maken met het beleid van de Vlaamse en federale regering. Er bestond veel waardering en enthousiasme voor het paarse project dat trouwens ook duidelijk zijn vruchten afwierp. En ook nadien hebben we moeilijke dossiers tot een goed einde gebracht. Neem bijvoorbeeld de hervorming van de politie. Daar bestond heel wat tegenstand tegen maar langzaam maar zeker begon dat toch te lukken, dat heb ik zelf gemerkt op Binnenlandse Zaken. Nu, meer dan tien jaar na de affaire Dutroux, is het vertrouwen van de bevolking in onze politie zo goed als volledig hersteld. Ook het probleem van de asielzoekers dat toen tot mijn bevoegdheden behoorde, kregen we steeds meer onder controle. In het jaar 2000 waren er nog meer dan 40.000 aanvragen. Door een betere regelgeving en een strikter beleid daalde dat naar 10.000 in 2007.

 

U hebt zich in die periode ook als eerste gesproken over de problematiek van de hoofddoeken.

 

Patrick Dewael: Niet alleen van de hoofddoeken, maar over alle vormen van onderdrukking en geweld die in naam van religies gebeuren. Uiteraard is er geen probleem als iemand vrijwillig een hoofddoek draagt, maar binnen de moslimgemeenschap bestaat er toch heel wat sociale druk. Belangrijk was en blijft de scheiding van kerk en staat. De overheid moet in alle omstandigheden neutraal blijven en dusdanig vertegenwoordigd worden. Dus geen opvallende religieuze symbolen of sluiers voor politiemensen, rechters, griffiers of onderwijzers van openbare scholen. In diezelfde gedachtegang is het ook duidelijk dat leerlingen in een openbare school geen sluier of ander opvallend religieus symbool kunnen dragen.

 

In de loop van de voorbije jaren is er toch wat misgelopen in de partij.

 

Patrick Dewael: Ja, maar ook dat was de tijdsgeest. Door de toenemende angst in de samenleving kregen we het fenomeen van het populisme in onze rangen. Gelukkig zijn die mensen intussen de deur uit. Populisme is immers een bijzonder conservatieve houding waarbij de kiezers wordt wijsgemaakt dat ze hun welvaart kunnen behouden door niets te doen, en dat ze ingewikkelde maatschappelijke problemen met een vingerknip kunnen oplossen. Dat was trouwens ook de reden waarom het kartel van CD&V en NVA bij de verkiezingen in 2007 zo’n succes kenden. Zij beweerden dat ze de communautaire kwestie in vijf minuten zouden oplossen, maar intussen zijn we er al twee jaar over aan het bakkeleien, zonder resultaat trouwens. Ook Leterme heeft dat nu ingezien.

 

Op 31 december 2008 werd u nogal verrassend voorzitter van de Kamer. Was dat een stap terug?

 

Patrick Dewael: Helemaal niet. Ik heb dit altijd willen doen. De meest boeiende periode in mijn loopbaan was trouwens als fractieleider van de oppositie in dit parlement. Nu wil ik dit huis een nieuwe dynamiek geven. Laat mij enkele voorbeelden geven. Samen met de Senaat zijn we van start gegaan met een gemengde commissie wetsevaluatie. De bedoeling is om slechte, achterhaalde en nutteloze wetten door te lichten, te verbeteren of af te schaffen. Verder moet er een grondige hervorming van justitie komen. Via een ontwerp van de regering als het kan, anders vanuit het parlement zelf. Binnen het parlement zal er ook een Commissie voor de Toekomst van start gaan die zich zal beraden over thema’s op langere termijn
zoals de energiebevoorrading, de concurrentiepositie van ons land, de inburgering van nieuwkomers in ons land en de vergrijzing. Daarbij wil ik vooral jonge parlementsleden de kans geven om zich te profileren.

 

Intussen heeft de partij een nieuwe voorzitter. Hebt u een bepaalde raad voor hem?

 

Patrick Dewael: Mijn deur staat altijd open, maar ik ben niet van plan om schoonmoeder te spelen. Alexander doet het trouwens heel goed. Hij werkt zich snel in, in de vele moeilijke dossiers en heeft een natuurlijke autoriteit. En heel belangrijk, er staan naast hem nog vele talentrijke jongeren klaar om de partij een nieuwe dynamiek te geven. En zo moet het ook. Zelf heb ik samen met Guy Verhofstadt en Karel De Gucht alle kansen gekregen van het trio Frans Grootjans, Herman Vanderpoorten en Willy De Clercq. Nu geven wij alle kansen aan de nieuwe generatie.

Focus