Opinie: Het parlement en de klimaatconferentie in Kopenhagen

“This is not a political issue, this is a moral issue”, met die boodschap concludeerde voormalig Amerikaans Vice-President Al Gore zijn ‘inconvenient truth’ in 2006. Sindsdien won de problematiek van klimaatverandering steeds meer terrein op de internationale politieke agenda.

De recente berichtgevingen spreken voor zich. Broeikasgassen stijgen naar recordhoogtes. Sinds 1997 – het jaar waarin het kyoto-protocol ondertekend werd – is de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer met 6,5% gestegen. Onze kwetsbare atmosfeer wordt dikker en dikker. De aarde warmt op. Dit decennium is het warmste sinds de start van de metingen in 1850.

De gevolgen van deze opwarming van de aarde zijn nauwelijks te overzien. Wetenschappers voorspellen een stijging van het zeeniveau, overstromingen van kustgebieden, massale droogtes, extremere weersomstandigheden, watertekort en een snellere verspreiding van ziektes. Weinig uitdagingen waren ooit zo omvangrijk. Zelden stond zoveel op het spel: de mogelijkheid van leven.

Maar diezelfde wetenschappers creëren in hun analyses ook een opening. Een aanzet tot oplossing. Aangezien de mens verantwoordelijk wordt geacht voor de opwarming van de aarde, ligt bijgevolg in eenieder van ons de capaciteit om het probleem mede aan te pakken.

Daarvoor zijn vandaag alle ogen gericht op Kopenhagen, of liever “Hopenhagen”. Deze conferentie moet een gevolg breien aan het Kyoto-protocol dat in 2012 ten einde loopt. Kopenhagen vormt een kantelmoment, geen opwarmingsoefening. Op 18 december is het erop of eronder. Steeds meer landen scharen zich achter bindende doelstellingen – dé inzet van deze conferentie. Ook de Verenigde Staten, als belangrijkste vervuiler zet de deur op een kier. Deze signalen doen ons hoopvol stemmen.

Ons land – als lidstaat van de Europese Unie – moet in Kopenhagen een belangrijke voortrekkersrol durven spelen. We moeten tonen dat het menens is. Als voorzitter van de Kamer van Volksvertegenwoordigers nam ik het initiatief om deze rol kracht bij te zetten. Op 3 december jl. keurde de Kamer een resolutie goed, waarmee we de regering willen ondersteunen in haar inspanningen om te komen tot een baanbrekend klimaatakkoord.

Deze resolutie – die tot stand kwam in de schoot van de Commissie Klimaat en Duurzame Ontwikkeling, waarvan ik voorzitter ben – stoelt op drie essentiële assen van een evenwichtig klimaatbeleid: (i) het behouden van de milieu-integriteit, (ii) kostenefficiëntie en het vermijden van concurrentieverstoring tussen bedrijven en (iii) het promoten van groene jobs.

Voor het nakende klimaatakkoord schuift het Parlement vijf doelstellingen naar voren. Vooreerst de doelstelling van emissiereductie. Kopenhagen staat of valt met bindende afspraken ter zake. De industrielanden moeten hun broeikasgassen tegen 2020 terugdringen met 25-40% en met 80-95% tegen 2050. De ontwikkelingslanden moeten hun emissies tegen 2020 verminderen met 15-30%. Van sterke groeiers als Brazilië, Rusland, India en China (BRIC) vragen we extra inspanningen.

Een tweede belangrijke uitdaging is deze van de financiering. Volgens de Europese Commissie lopen de kosten van klimaatverandering tegen 2020 wereldwijd op tot 100 miljard euro per jaar of ongeveer 17 euro per inwoner vandaag. Zonder financiële middelen, geen echte aanpak. Hierbij moeten wij als industrielanden de ontwikkelingslanden financieel durven steunen op het gebied van mitigatie, adaptatie en ontbossing. Het zijn immers de armsten van deze wereld die het zwaarst getroffen zullen worden.

De derde doelstelling bestaat uit het tegengaan van ontbossing. Daarbij pleiten we voor een halvering van de bruto ontbossingsgraad tegen 2020 en voor een volledige stopzetting tegen 2030.

Verder pleit de resolutie voor een statuut van “milieuvluchteling”. De extreme weersomstandigheden, overstromingen en massale droogtes brengen ongetwijfeld een ongekende vluchtelingenstroom met zich mee.

De laatste doelstelling gaat over technologie. In de strijd tegen de klimaatverandering speelt technologie een cruciale rol. We omarmen een groene ‘New Deal’ en investeren meer in onderzoek en ontwikkeling van nieuwe technologieën die tegelijkertijd mikken op de afbouw van broeikasgassen en op meer en duurzame economische groei. Ook trekken we volop de kaart van de technologietransfer ter ondersteuning van de ontwikkelingslanden bij het reduceren van hun emissies.

Met deze breed gedragen resolutie wil het Parlement richting geven aan de debatten in Kopenhagen. Maar ook na Kopenhagen zal de Kamercommissie Klimaat en Duurzame Ontwikkeling haar werken verder zetten. Zo zullen we bijvoorbeeld een forum organiseren met onder meer de ambassadeurs van de Verenigde Staten, China, Brazilië en India. Deze landen spelen als grote vervuilers en sterke groeiers een belangrijke rol in de strijd tegen de opwarming van de aarde. Ook plannen we een werkbezoek aan Denemarken. Door volop in te zetten op groene technologie en energie-efficiëntie zijn de Denen er tussen 1990 en 2007 in geslaagd om een toename van de economische activiteit (+45%) te combineren met een daling van de CO2-uitstoot (-13%). Tenslotte wikken en wegen we de resultaten van Kopenhagen tijdens enkele studiedagen. We laten academici, beleidsmakers en het bedrijfsleven aan het woord en gaan op zoek naar ‘best practices’ en beleidsaanbevelingen.

Met bovenstaande initiatieven houdt het Parlement de problematiek van klimaatsverandering hoog op de politieke agenda. En dat is ook nodig. Ondanks de groeiende ‘sense of urgency’ gaat dit debat nog steeds gepaard met veel scepticisme en ongeloof. De wetenschap is evenwel zeer duidelijk, niets doen is gewoonweg geen optie. Om een groot Oudgrieks wetenschapper te citeren: “Geef mij een vast punt, en ik zal de aarde bewegen". Het is nu aan de staatshoofden en regeringsleiders in Kopenhagen om te komen tot een ambitieus standpunt, het tij te keren en ons allen te bewegen in de richting van een duurzaam en leefbaar klimaat.

Patrick Dewael, Kamervoorzitter en voorzitter van de Commissie Klimaat en Duurzame Ontwikkeling

Focus