NL | FR

 A)     Herziening van de financieringswet

Als het centrum van de politieke besluitvorming bij de deelstaten komt te liggen, dan moet ook hun manier van financieren anders. Nu krijgen de deelstaten nog elk jaar een dotatie van de federale overheid. Er moet dus een betere verhouding te komen tussen de macht van het centraal gezag (de federale overheid) en het vrij beslissingsrecht van de deelstaten. Het geld dat een niveau heeft moet in verhouding staan tot de bevoegdheden die het uitoefent en moet daar ook voor verantwoordelijk zijn. De belangrijkste krachtlijnen voor een financieel verantwoordelijk confederalisme zijn volgens mij:

1.       Personenbelasting

In plaats van de huidige dotaties moeten de deelstaten de bevoegdheid krijgen om personenbelasting te heffen. De federale overheid verlaagt dan het eigen tarief drastisch omdat zij met deze opbrengst niet meer de deelstaten moet financieren.

2.       Vennootschapsbelasting

Gewesten zijn nu al voor een groot deel verantwoordelijk voor het economisch beleid. Daarom is het ook logisch moesten zij kunnen beschikken over een belangrijk beleidsinstrument hiervoor, de vennootschapsbelasting. Er zou dan op confederaal niveau een uniforme sokkel worden uitgewerkt waarop de gewesten kortingen kunnen toestaan. Zo blijft de grondslag wel identiek in heel het land.

3.       RSZ-kortingen

Onze loonkost is momenteel veel hoger als in onze buurlanden. Om competitief te kunnen blijven moet dit veranderen. De verschillende gewesten hebben echter verschillende behoeften. Zo is de jeugdwerkloosheid in Wallonië een serieus probleem, terwijl dat in Vlaanderen vooral de ouderenwerkloosheid is. Daarom moeten gewesten de mogelijkheid krijgen om kortingen toe te staan op de sociale zekerheidsbijdragen. De sociale zekerheid zelf wordt niet gefederaliseerd.

4.       Pensioenen van ambtenaren

De pensioenen van Vlaamse ambtenaren worden momenteel betaald door de federale overheid. Maar de gemeenschappen en gewesten nemen beslissingen over de evolutie van het aantal ambtenaren of tot loonsverhoging. Uiteraard heeft dit het budgettaire gevolgen voor de overheidsfinanciën van de federale staat. De gemeenschapen en de gewesten moeten dan ook zelf instaan voor de pensioenen van hun ambtenaren. En teneinde de confederale overheid toe te laten de extra kost van de vergrijzing op te vangen, moeten de gemeenschappen en de gewesten bijdragen in de aflossing van de historische overheidsschuld.

 

5.       Gemeenschaps- en gewestbevoegdheden gefinancierd door de federale overheid

Momenteel komt de federale staat financieel tussenbeide in tal van domeinen die tot de bevoegdheid van de gemeenschappen en de gewesten behoren. Men denkt bijvoorbeeld aan: Promotie van het wetenschapsbeleid, OCMW’s en socioculturele participaties, Grootstedenbeleid, enz. Maar de gemeenschappen en gewesten dienen zelf financieel in te staan voor de aangelegenheden die tot hun bevoegdheid behoren. De confederale overheid beëindigt op een al dan niet gefaseerde wijze de financiering van die aangelegenheden.

 

 

6.       De regionalisering van de volledige vastgoedfiscaliteit

Conform de bijzondere financieringswet dienen de federale overheid en de gewesten een obligatoir samenwerkingsakkoord af te sluiten met betrekking tot het gezamenlijk beheer van de gegevens van de patrimoniale documentatie. Dit beheer is belangrijk in het kader van de onroerende fiscaliteit (onroerende voorheffing, registratierechten) en de successierechten. Er dient niet enkel uitvoering te worden verleend aan voormeld artikel van de bijzondere financieringswet maar er moet ook een gewestoverdracht worden bewerkstelligd van de volledige vastgoedfiscaliteit, inclusief het kadastraal inkomen, de hypotheekrechten, de registratierechten, de huurcontracten en de administratie AKRED.

 

B)      Naar een Confederale Kamer

1.       Afschaffing Senaat

Bij de vierde staatshervorming van 1993 werd er al gepoogd te remediëren aan de tekortkomingen van het tweekamerstelsel. Tot op heden toont de praktijk echter dat de Senaat zich geenszins heeft losgemaakt van de traditie van het klassieke bicameralisme, en dat de rol van ontmoetingsplaats nooit een degelijke invulling heeft verkregen.

Daarnaast is er ook nog de grondwettelijke regeling dat op het vlak van de politieke controle op de federale regering “the government making power” exclusief bij de Kamer van volksvertegenwoordigers berust, tegenover welke de ministers uitsluitend politiek verantwoordelijk zijn. Alleen de Kamer van volksvertegenwoordigers kan moties van vertrouwen en wantrouwen ten aanzien van de regering aannemen. Verder is de Kamer van volksvertegenwoordigers exclusief bevoegd voor de inbeschuldigingstelling van federale regeringsleden, de interpellatie van de regeringsleden, de jaarlijkse goedkeuring van het legercontingent en de controle op het financieel beleid door middel van de jaarlijkse goedkeuring van de overheidsbegrotingen en -rekeningen.

Dit monocameralisme voor de belangrijkste politieke aangelegenheden maakt dat  de Senaat weinig politiek relevant is geworden, en dient te worden afgeschaft. Deze afschaffing levert een besparing op van 78 miljoen euro.

 

2.       Een confederale Kamer

 

Ik stel voor om het aantal rechtstreeks verkozen Kamerleden terug te brengen op 75. Deze vermindering wordt immers ingegeven door de beperktere bevoegdheden die de confederale staat nog moet uitoefenen. Maar wanneer de Kamer zich moet uitspreken over bijvoorbeeld de wijziging van de confederale Grondwet, en de aangelegenheden die verband houden met het respect voor de rechten en belangen van de gemeenschappen en de gewesten, moet deze worden uitgebreid met 41 vertegenwoordigers die afkomstig zijn uit de gemeenschapsparlementen. Deze vertegenwoordigers dienen echter verkozen te zijn op basis van het meerderheidsstelsel. Dit beduidt dat de parlementen van de deelstaten verkozen worden op basis van een combinatie van elementen uit het proportioneel systeem en elementen uit het meerderheidsstelsel. Dergelijke combinatie moet toelaten te kunnen voorzien in een slagkrachtige regering, terwijl er toch een brede waaier aan partijen in het parlement zetelen.

 

Tot slot dient er te worden opgemerkt dat in dit stelsel de belangenconflictprocedure wordt afgeschaft. In de vooropgestelde confederale Kamer zijn het de vertegenwoordigers van de gemeenschapsparlementen die dienen op te werpen of er ten aanzien van een wetgevende norm het belang van een gemeenschap wordt geschonden.

 

3.       Afschaffing van de opkomstplicht

De huidige opkomstplicht bij verkiezingen dient te worden afgeschaft omwille van de reden dat dan de partijen veel meer moeite zullen doen om de kiezer te overtuigen. Het behoeft geen betoog dat de noodzaak om kiezers te overtuigen naar de stembus te gaan, de legitimiteit van de vertegenwoordigende wetgevende vergaderingen ten goede komt. Verder dient er te worden opgemerkt dat in een vrij kiessysteem het kiesrecht als een maatschappelijke plicht wordt beschouwd. Het is duidelijk dat de personen die van dat grondrecht gebruik willen maken een doelbewustere zullen kiezen.

 

4.       Samenvallende verkiezingen

De voorbije tien jaar werden er in ons land zeven verkiezingen gehouden. Behalve verkiezingsmoeheid bij de kiezer, leidt deze snelle opeenvolging van verkiezingen tot politiek immobilisme. Er heerst immers een quasi permanente verkiezingskoorts, met veel profileringsdrang, maar bijzonder weinig ruimte voor politieke compromissen en akkoorden. De angst voor een electorale afstraffing legt dan ook een zware hypotheek op het beleid.

Daarom moeten vanaf 2014 de verkiezingen voor het confederale niveau en de deelstaatparlementen opnieuw samenvallen. Samenvallende verkiezingen moeten opnieuw zorgen voor een klimaat van politieke stabiliteit, wat nodig is om de grote maatschappelijke uitdagingen zoals de economische crisis, de vergrijzing of de staatshervorming, te kunnen aanpakken.

 

 

 

Besluit

Deze ingrijpende wijzigingen van de staatsstructuur verleent het federale België een confederaal karakter. Voor Open Vld is dit evenwel het eindstation en niet het tussenstation naar separatisme. Separatisme of de splitsing van het land leveren geen oplossing, te meer daar nog geen enkele separatist ooit een bevredigende oplossing heeft voorgesteld voor het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest, met de stad Brussel, als hoofdstad die beide taalgemeenschappen verbindt en welvaart en kansen creëert voor het hele land.

 

In het voorgestelde confederale staatsverband dient er dan ook een transparante solidariteit te bestaan tussen de deelstaten die in hun handelen een confederale loyauteit dienen in acht te nemen.

Focus