NL | FR

Toen de Minister van Justitie mij vroeg naar de mogelijkheden voor werkstraffen bij de Federale Overheidsdienst Binnenlandse Zaken, heb ik deze vraag meteen overgemaakt aan de Voorzitster van het Directiecomité van de federale overheidsdienst binnenlandse zaken, Mevrouw De Knop.

 

Ik geloof immers sterk in de werkstraf.

 

We zijn het er immers over eens dat de klassieke gevangenisstraf voor een bepaalde categorie van criminelen niet de meest aangewezen straf is. Naast het element van wraak en naast de noodzakelijke beveiliging van de maatschappij moet een straf immers de dader ook zoveel als mogelijk aanzetten tot normconform gedrag. De straf moet met andere woorden ook zoveel als mogelijk her-integrerend werken. De gevangenisstraf is hiervoor niet altijd het beste middel.

 

Voor een bepaalde categorie van criminelen, de onverbeterlijke recidivisten en zij die een gevaar vormen voor de maatschappij en de fysieke integriteit van de burgers, is de gevangenisstraf de enige mogelijkheid. Voor de anderen moeten we zoveel als mogelijk streven naar alternatieven. En hier is de werkstraf een goed instrument.

 

De werkstraf bestaat uit een aantal uren te presteren gemeenschapsdienst bij een openbare dienst. Het is daarom belangrijk dat elke overheidsdienst in de mate van het mogelijke hiertoe zijn steentje bijdraagt.

 

Met dit protocol engageert mijn departement zich in dit systeem van de taakstraffen.

 
De afspraken tussen de FOD Binnenlandse Zaken en de Steundienst Alternatieve Maatregelen (SAM) bij de dienst Justitiehuizen werden in een protocolakkoord gegoten. Dit kan vandaag worden ondertekend. 

 

Het resultaat is dat op continue basis 27 gestraften een werkstraf kunnen uitvoeren bij de Civiele Veiligheid, Dienst Vreemdelingenzaken en bij enkele logistieke diensten.

 
In september is een eerste evaluatie van het protocol gepland. Deze evaluatie kan leiden tot een herziening van de taken of tot een uitbreiding van het aantal plaatsen voor werkstraffen in het departement binnenlandse zaken.

 
Zoals de wet het voorschrijft zullen deze werkstraffen niet bestaan uit een activiteit, die doorgaans door bezoldigde werknemers wordt verricht.
 

Concreet:

 
- Concreet zullen er telkens 2 personen kunnen ingezet worden bij de zes permanente eenheden van de Civiele Veiligheid, namelijk hier te Liedekerke en verder de permanente eenheden in Brasschaat, Ghlin, Crisnée, Jabbeke en Libramont. De veroordeelden zullen hier vooral instaan voor het onderhoud van de wagens en het rollend materiaal dat gebruikt wordt bij interventies. De omvang van het wagenpark en het rollend materiaal van de civiele veiligheid bedraagt 620 stuks. Onder rollend materiaal verstaan we compressoren, pompen, graafkranen, enz. kortom het geheel aan zwaar materiaal dat door de civiele bescherming wordt ingezet voor interventies allerlei, zoals graafwerken enz.

 

- Bij de Dienst Vreemdelingenzaken worden in eerste instantie 11 plaatsen gecreëerd. Rekening houdende met de gevoelige leefomstandigheid bij de bewoners van de gesloten centra voor illegalen, starten we met een proefproject in het Centrum voor Illegalen te Brugge. Hier zullen 10 werkgestraften instaan voor verschillende onderhoudswerken zoals schilderen, behangen, hulp bij renovatiewerken en kleine herstellingen.
Bij de centrale dienst van DVZ te Brussel zal één veroordeelde de administratie kunnen verlichten, bv.  door het inscannen van dossiers die behandeld worden door DVZ.

 

Met een positieve evaluatie, voorzien in september, kan het aantal plaatsen mogelijks worden uitgebreid naar de andere centra van de Dienst Vreemdelingenzaken, met name Vottem, Merksplas, en de centra 127 en 127bis..

 
- Voor de Algemene Dienst Veiligheids- en Preventiebeleid te Oostende, worden twee plaatsen gecreëerd in het kader van het Kustactieplan. Ook hier betreft het taken van onderhoud en administratie: het reinigen van de dienstwagens, onderhoud van de opslagruimtes, het bijhouden van een klassement van documentatiemateriaal.

 
- Ook bij de centrale coördinatie- en logistieke diensten van de FOD te Brussel worden 2 plaatsen gecreëerd voor gelijkaardige taken.

 

* Het betreft hier dus stuk voor stuk taken waarbij de gestraften worden geresponsabliseerd. In de plaats van een gevangenisstraf of het betalen van een boete, kan dit voor de veroordeelde een zinvolle en leerrijke ervaring zijn. De maatschappij legt dus een gepaste en nuttige straf op voor de veroordeelden, die niet geïsoleerd worden van onze samenleving maar een nieuwe kans krijgen om zich te verbeteren.
Waarmee ze meteen ook iets kunnen terugdoen voor de maatschappij. Het betreft hier immers stuk voor stuk taken, die het departement binnenlandse zaken ook iets opleveren, om nog te zwijgen van de hoge kost van de gevangenisstraf  die hiermee wordt uitgespaard.

 
* In het protocol en de bijlagen worden verder alle modaliteiten bepaald en afgesproken:

op het vlak van aansprakelijkheid bij ongevallen of schade, 
op het vlak van opvolging door de verantwoordelijke van de dienst van binnenlandse zaken én de justitieassistent van de Dienst Justitiehuizen.
op het vlak van veiligheid,
Bij niet of slecht volbrengen door de werkgestrafte van de hem opgelegde werkstraf, zal de justitie-assistent worden verwittigd door de verantwoordelijke van de FOD Biza. Als de werkgestrafte zijn verplichtingen niet nakomt, hangt hem of haar natuurlijk de vervangende gevangenisstraf of geldboete boven het hoofd, conform de beslissing van de strafrechter.

 

* Tot slot wens ik de verantwoordelijken van de administratie van mijn departement, en in het bijzonder de voorzitster van het Directiecomité mevrouw DE KNOP en haar medewerkers, uitdrukkelijk te danken voor de geleverde en constructieve inspanningen terzake.

 

Bijkomende info:

 

* De wet op de werkstraffen van 17 april 2002 geeft de strafrechter (politierechter of correctionele rechter) de mogelijkheid de veroordeelde een werkstraf op te leggen in plaats van een geldboete en/of gevangenisstraf. De duur van de straf bedraagt minstens 20 en maximaal 300 uren en dient uitgevoerd te worden binnen de 12 maanden na de beslissing van de rechter.

 
 
* Zo’n werkstraf houdt in dat de veroordeelde een aantal uren gemeenschapsdienst verricht bij een openbare dienst bijvoorbeeld bij een ocmw-dienst of een rusthuis.

 
 
* Deze vorm van alternatieve maatregel kent sinds haar invoering een spectacularie stijging. Bij de inwerkingtreding in  mei 2002 werden er 563 werkstraffen uitgesproken. Het jaar nadien reeds 4.597. In 2004 werd er een verhoging vastgesteld van 61%. In 2005 werden in ons land 9.096 werkstraffen uitgesproken en in 2006 steeg dit cijfer tot 9.615. Doelstelling van de regering is om tegen eind 2007 dit getal op trekken tot 13.000.

 

* In 2005 werd reeds een protocolakkoord ondertekend tussen Minister van Justitie en de Minister van Defensie om aan de steeds groeiende vraag voor meer werkstraffen te kunnen voldoen. Na één jaar hadden er bij het leger al 56 verschillende personen samen 5.300 uren aan werkstraf gepresteerd en werden er geen bijzondere problemen gesignaleerd.

 

* Daarbij komt dat de werkstraf niet op het getuigschrift van goed gedrag en zeden en kunnen zij zich zonder negatieve effecten verder ontplooien in hun beroepsleven. Uiteraard verschijnt de straftoemeting wel in het centraal strafregister dat consulteerbaar is door politiediensten en magistraten.

 

* De regering besliste dat voor de financiering van de bijkomende verplichtingen bij de werkstraf, die kaderen in de wet van welzijn op het werk, er middelen zullen beschikbaar worden gesteld uit het Verkeersboetefonds.

 

* Naast de uitbouw van het aantal werkstraffen werkt de regering tevens aan de uitbreiding van de capaciteit van gevangenen. Op korte termijn zullen er tegen eind 2007 154 plaatsen bijkomen door uitbreiding van de bestaande gevangenissen waaronder 60 plaatsen worden voorzien door de plaatsing van prefab-gebouwen in Merksplas.

 
 
Op lange termijn en dit wordt gepland tegen begin 2011 zouden er 1593 plaatsen bijkomen waaronder de bouw van een nieuwe gevangenis in Dendermonde (400 plaatsen), de oprichting van een federaal centrum voor jonge delinquenten (200) en twee forensisch psychiatrische centra in Gent (270) en Antwerpen (120). Deze projecten zijn voorzien binnen het meerjarenplan van Justitie.

 
Daarnaast wordt alles in het werk gezet om de protocolakkoorden betreffende de overbrenging van buitenlandse gevangenen naar hun land van herkomst ter dege uit te voeren en wil de regering bovendien tegen eind 2007 het aantal personen onder elektronisch toezicht de kaap van 1000 halen.

 

* Bij niet of slecht volbrengen door de werkgestrafte van de hem opgelegde werkstraf, zal de justitie-assistent worden verwittigd door de verantwoordelijke van de FOD Biza. Als de werkgestrafte zijn verplichtingen niet nakomt, hangt hem of haar natuurlijk de vervangende gevangenisstraf of geldboete boven het hoofd, conform de beslissing van de strafrechter.

 

-> Art.  37ter Strafwetboek. <Ingevoegd bij W 2002-04-17/33, art. 3; Inwerkingtreding :  07-05-2002> § 1. Indien een feit van die aard is om door een politiestraf of een correctionele straf gestraft te worden, kan de rechter als hoofdstraf een werkstraf opleggen. Binnen de perken van de op het misdrijf gestelde straffen, alsook van de wet op grond waarvan de zaak voor hem werd gebracht, voorziet de rechter in een gevangenisstraf of in een geldboete die van toepassing kan worden ingeval de werkstraf niet wordt uitgevoerd.

 

* Effectieve start: ‘aankomst’ werkgestraften op fod biza: begin mei ‘07

 

* Quid uitvoering werkstraffen bij politiediensten:
o Ook gevraagd door min biza aan fedpol en lokpol (via VCLP Vaste commissie lokale politie)
o Fedpol en lokpol hadden voorbehoud, zeker naar de perceptie toe dat men een crimineel, die eerst opgepakt werd door de politie nu laat werken voor de politie (dit lijkt moeilijk te vatten) + bij bevolking lijkt het moeilijk aanvaardbaar dat men een veroordeelde laat werken bij de overheid die moet zorgen voor hun veiligheid.
o Doch project werkstraffen bij politiediensten zeker niet begraven:
"Na de eerste pertinente opmerkingen die mij werden overgemaakt door de federale en lokale politie, wil ik niet te overhaast te werk gaan, maar heb ik opdracht gegeven om de mogelijkheid toch verder te onderzoeken rekening houdende met de veiligheidsprerogatieven die ten allen tijde moeten in rekening moeten worden gebracht, zeker als het de politiediensten betreft, de handhavers van openbare orde en veiligheid bij uitstek.  Bij de politiediensten zijn er immers ook een groot aantal logistieke en administratieve taken te vervullen, denk aan het onderhoud van het wagenpark, zodat inzet van werkgestraften bij de politiediensten ook tot mogelijkheden moet behoren. 

 

 

Focus